• Auteur: F. Starik
  • Titel: Door
  • Uitgever: Nieuw Amsterdam
  • ISBN: 9789046814017
  • -
  • -
  • -
  • Het Woordenrijk: dinsdag 21:00-22:00
  • Stadsradio Den Haag FM (92.0 FM)
  • Terugluisteren via: denhaagfm.com
  • Datum bespreking: 6 februar 2013

Het Woordenrijk


dhfm

Het Woordenrijk is een wekelijks radioprogramma over poëzie bij denhaagfm.com (dinsdag 21:00-22:00). Het programma is een productie van het Haags dichtersgilde en wordt gepresenteerd door Harry Zevenbergen. Elke twee weken leest deRecensent een poëzierecensie voor.

Moderne klassiekers, heldere taal & bundelvullers

(uitgesproken in Het Woordenrijk 05-02-2013)

In deze week van de poëzie, in dit land van vele dichters, kost het geen moeite om F. Starik te ontwaren. Hij verbergt zich niet achter wazige metaforen, blijft niet op zijn zolder verzen tikken enkel bestemd voor zijn harde schijf. Hij roept geen overrijpe rijmwoorden vanaf steigers om het volk te behagen, ook dicteert hij zijn poëtica niet vanuit een ivoren toren.
Nee, Starik is helder en duidelijk, of zoals hij zelf schrijft in het gedicht Hoger honing:

Er zijn dichters die vanuit de taal het beeld vertrekken,
er moeten dichter zijn die vanuit abstracties waan
en werkelijkheid scheppen: ik neem de trein en reis
van zaal tot zaal waar ik mijn zoete woorden achterlaat
dan vlug terug kedeng kedeng weer thuis.

Starik - Door

De nieuwe bundel van F. Starik heet Door en telt 62 gedichten opgedeeld in zeven afdelingen. Starik was tussen 2010 en 2012 stadsdichter van Amsterdam en is initiator van de eenzame uitvaart. Gelegenheidsgedichten en verzen over de dood staan er dan ook genoeg in deze bundel. De onderwerpen in de bundel zijn verder heel divers. Als je je, ondanks de helderheid van Stariks taal, toch afvraagt waar een gedicht over gaat, is er een uitgebreide Verantwoording achter in de bundel te vinden. Het openingsgedicht toont aan dat die verantwoording ook het genieten in de weg kan zitten.

Acteur

De hele wereld is een steiger
van de wankelste soort en jij
staat daar natuurlijk bovenop voor je beroep
doe je belangrijke mensen na
je woont in hun net iets te schone huizen
waar echt veel te weinig toevallig
op de tafel verdwaalde dingetjes liggen
want de dingetjes

en jij slaapt in hun kingsizebedden
dweilt ’s morgens netjes je eigen rotzooi weer op
je kan het niet aan maar iemand moet het doen
in de schaduw van een ander boven op de steiger staan.

Dit is een mooi gedicht over veel meer dan alleen acteurs. Met als mooiste zin de onafgemaakte gedachte ‘want de dingetjes’ die precies weergeeft waar de scheidslijn tussen werkelijkheid en fictie ligt, tussen echt en gespeeld. Als Starik achterin aangeeft dat hij de eerste zinnen bij Shakespeare vandaan haalde, denk je ‘O, ja’: ‘All the world’s a stage / And all the men and all the women mereley players / They have their exits and their entrances / And one man in his time plays many parts.’ Maar als Starik vervolgens meldt dat hij het gedicht schreef nadat hij Ramsey Nasr in een tv-serie zag acteren, kan ik het gedicht enkel nog maar in dat licht zien. Nu kan ik het niet meer lezen zonder het hoofd van Ramsey Nasr erbij te zien. Dat lijkt me niet de bedoeling.

Beluister hier deze recensie (achtergrondmuziek: Hugo Kant)

Uit de muziekjournalistiek komt de term ‘albumvuller’ – bedoeld voor songs op een cd die enkel toegevoegd zijn om de hoeveelheid tracks te verhogen. Een strenge redacteur had uit dit 100 bladzijden tellende boekwerk best een paar gedichten kunnen schrappen. Gedichten die weinig te melden hebben, zoals een gedicht over het kijken naar de dvd’s van tv-serie Six feet under of een gedicht getiteld ‘Gras’ over gras. Gedichten ook die qua stijl weinig te bieden hebben. Want Starik kan ook gedichten schrijven die inhoudelijk weinig voorstellen, maar wel intrigeren vanwege de vorm. Zo gaat ‘Blonde zegge’ ook over gras, maar gaat de dichter op originele wijze aan de slag met de term en de klank ‘zegge’ door het in allerlei varianten te herhalen.

De poëzie van F. Starik bevindt zich in het grensgebied tussen helder en simpel. Bij het gedicht ‘Cursus inburgeren’ legt Starik zelf uit - hij lijkt zich bijna te verontschuldigen - dat dit gedicht ‘duidelijk en eenvoudig moest zijn’ voor de doelgroep, namelijk voor vluchtelingen. Starik heeft wat mij betreft met ‘Cursus inburgeren’ een moderne klassieker geschreven. Natuurlijk, het is eenvoudig en helder in taalgebruik en betekenis – maar het vers zit perfect in elkaar. Bovendien is het niet het enige perfecte gedicht uit de bundel (check ook ‘Glimp’ eens, zie onderstaande youtube). Door deze sterke verzen krikt hij het algehele niveau van de bundel omhoog.

Ricco van Nierop

Cursus inburgeren

Een mens woont in zijn woorden,
in je verhaal daar ben je thuis.
Voor jezelf kun je niet vluchten,
je neemt je altijd mee naar huis.
Pas in de taal word je geboren,
je geeft de dingen een naam.

Toch: aan het woord muziek kan je niets horen
op het woord stoel kan je niet zitten
je kunt niets zien door het woord raam
en op het woord schoen kan je niet lopen.

Maar in gedachten doe je alle deuren open,
de deuren, waar je vergeefs voor hebt gestaan.

F. Starik leest 'Glimp' voor tijdens Manuscripta, 2012

Relevante recensies:
F. Starik - Songloed (2007)
F. Starik - De eenzame uitvaart (2005)
F. Starik - De grote vakantie (2004)