Het ironische bedrog van

Daphne Buter

Na het debuut 'De blauwe prins' uit '99, is er nu het tweede boek van Daphne Buter. De bundel 'Alle vogels van de wereld' bevat acht verhalen, waarvan een aantal eerder werd gepubliceerd in Libelle, Lust & Gratie, Vrijstaat Austerlitz, De Brakke Hond en Passionate.

In circa 200 pagina's schetst Buter een aantal levens van veelal gekwelde personen, die het geluk trachten te vinden door te liegen, niet zelden in de laatste plaats tegen zichzelf. In het titelverhaal van het boek 'leent' een meisje, Lucia, zonder toestemming het lievelingsboek, met dezelfde titel als het verhaal, van haar broertje. Ze geeft het boek aan Iskandar, een mooie jongen waarop ze stiekem verliefd is. Hij belooft plechtig haar het boek na zijn vakantie terug te geven. Zodra haar broertje de verdwijning bespeurt helpt Lucia hem zoeken, vanzelfsprekend zonder resultaat. Haar leugen wordt aan het eind afgestraft door een nog veel hardere leugen, die haar confronteert met de waarheid. Een waarheid die - zoals altijd - pas aan licht komt nadat de leugens ontmaskerd zijn.
In een ander verhaal, 'Bel me eens', verstopt een man zichzelf in een illusionaire wereld. Hij is een dagje naar het strand, weg van zijn vraatzuchtige, dikke vrouw. In zijn zowel wanhopige als hilarische poging aan de werkelijkheid te ontsnappen, zoekt hij een toevlucht bij een volstrekt onbekende vrouw, die haar telefoonnummer ooit heeft achtergelaten op een bierviltje in een restaurant.

Buter is gefascineerd door het bedrog dat mensen elkaar aandoen en tot op zekere hoogte zelfs van elkaar accepteren. Vrijwel al haar personages lijken geen grip te hebben op de realiteit of ontkennen die simpelweg. De schrijfster weet in elk verhaal zowel de leugen als de basis voor de leugen op een geloofwaardige manier gestalte te geven, zonder direct paternalistisch over te komen. Veel wordt overgelaten aan de interpretatie en oplettendheid van de lezer zelf.
Buter hanteert een heldere stijl, die soms in de verte doet denken aan Arnon Grunberg, en beschrijft details op welhaast Couperiaanse wijze (met name in het fraai gecomponeerde 'Het staande kwartier'. Jammer is dat het niveau van de verhalen onderling wisselt, met name het titelverhaal kent een te simpel en daardoor ongeloofwaardig slot, en staat kwalitatief in geen verhouding tot prachtige, indringend geschreven verhalen als 'De schreeuw van de reiger, de stilte van de slang' of 'Nu ik nuchter ben'. In 'Een los contact in het systeem', overigens een goed verteld verhaal, gaat een man vreemd met zijn secretaresse, een cliché dat ik al te vaak heb gelezen en waarvoor Buter eigenlijk iets orginelers had moeten bedenken.

Naast dit verschil in kwaliteit, staan er in het boek een aantal slordigheden die bij een grote uitgeverij als Thomas Rap niet zou mogen voorkomen. De nummering van de bladzijden in de inhoudsopgave klopt niet en op pagina 68 is spake van een 53-jarige man die al enkele jaren met de fut (sic!) is. Afgezien van het feit dat hier natuurlijk de VUT wordt bedoeld, is het niet mogelijk op die leeftijd al van deze regeling gebruik te maken.
Ondanks deze kleine maar storende foutjes, is 'Alle vogels van de wereld' een mooie bundel verhalen, die het verdient gelezen te worden. Buter bewijst over een uitstekend inlevingvermogen te beschikken gecombineerd met een goede, licht ironische schrijverspen die de verhalen zowel een triest als lachwekkend karakter geeft.

Lees hier het interview met Daphne Buter.