Regisseur: Alexander Payne
Titel: About Schmidt
Hoofdrolspeler(s): Jack Nicholson, Hope Davis
Datum bespreking: 15-12-2002
 

Enkele dagen terug las ik op het internet dat - in het kader van homoseksualiteit - iets 'ontkennend geëtaleerd' kan worden. Dat wist ik niet. Ik had er zelfs nooit van gehoord. Maar sinds ik gisteren About Schmidt zag, vind ik Jack Nicholson de koning van het ontkennend etaleren. Zoals hij ontkennend etaleert, etaleert niemand ontkennend.

Warren Schmidt (Nicholson) etaleert zelfs zó goed ontkennend dat hij het zelf niet in de gaten heeft. Dat is daarmee les één van het ontkennend etaleren: je hebt het nóóit in de gaten. Warren is net met pensioen gegaan. Je zou zeggen: als die niet van het leven gaat genieten… maar nee. Al snel ontdekt Warren dat zijn leven uit grote en minder grote ergernissen bestaat waarmee hij zich nu pas geconfronteerd ziet. Ergernissen over zijn vrouw en hun 40-jarige huwelijk. Ergernissen over zijn dochter die op het punt staat om met een malloot te trouwen. Ergernissen over zichzelf en het zinloze van zijn bestaan. En op dit punt stellen we vast: ja, zijn ontkennend etaleren is tanende. Eindelijk.

Dan, onverwacht, overlijdt zijn vrouw. En, nog onverwachter: hij begint zijn vrouw te missen. Zonder werkelijk doel voor ogen pakt hij zijn camper en onderneemt een reis die hem in Denver moet brengen, bij het huwelijk van zijn dochter.

Jack Nicholson is geniaal. Officeel is hij dat al sinds China Town; publiekelijk lijkt hij het pas sinds As good as it gets uit 1997. Met Marlon Brando behoort hij bovendien tot het geheime gilde der wenkbrauwacteurs. Een wenkbrauwacteur is in staat om met zijn wenkbrauw meer te zeggen dan anderen met een heel oeuvre doen. Met een moddervette pens, het dunne haar horizontaal over de schedel gedrapeerd, zet hij met Warren Schmidt schaamteloos een figuur neer die niets van het leven begrepen heeft. Op zijn 66ste komt hij er gaandeweg achter dat zijn leven louter uit schijnbezigheden bestaat. De brieven die hij zijn nieuwe Foster Parents kind schrijft, lijken aanvankelijk zo'n schijnbezigheid, maar dienen uiteindelijk als uitlaapklep.

Wat About Schmidt vaak zo komisch en soms zelfs hilarisch maakt, is de enorme tragiek op de achtergrond. Voortdurend belandt Warren in ongemakkelijke situaties, omdat hij die situaties niet in weet te schatten. Dat Warren daarbij richting het einde van de film een soort karikatuur van zichzelf dreigt te worden, nemen we als kijker voor lief. Stiekem vinden we namelijk dat Warren een karikatuur hoort te zíjn.

'Etaleer nooit teveel ontkennend', lijkt de film ons te vertellen, 'want je ziet wat er van komt.' Warren weet: 'Relatively soon I will die. Maybe in twenty years, maybe tomorrow.' In die marge mag hij proberen zijn leven nog wat kleur te geven. Te laat natuurlijk, maar ook de kijker weet dan inmiddels: beter laat dan…inderdaad

Danny Degenaar